1.06.06. Rusya Federasyonu İstanbul Başkonsolosluğu’nda Rus diplomat, düşünür ve yazar K.N.LEONTİEV adına hatıra plaketinin açılış töreni

1 Haziran 2006 tarihinde Rusya Federasyonu İstanbul Başkonsolosluğu’nda Rus diplomat, düşünür ve yazar K.N. Leontiyev adına hatıra plaketinin açılış töreni düzenlenmiştir.

Törene Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı Sergey V.Lavrov başta olmak üzere birçok Rus ve Türk misafirler katılmışlardır.

Konstantin Nikolaeviç LEONTİEV (1831-1891), çok yetenekli diplomat, düşünür ve yazar kimliklerinin oluşmasına yol açan çok parlak ve sıra dışı bir hayat yaşamıştır.

K. Leontiev 1831 yılında bir Rus asilzade ailesinde dünyaya gelmiştir. Moskova Üniversitesinin Tıp Fakültesindeki eğitimini süresinden önce tamamlayarak, ilk kez Doğu gerçekleri ile tanışma fırsatını bulduğu Kırım savaşına gönüllü olarak katılır. Üstün edebiyatçı kabiliyeti, işte bu yıllarda ortaya çıkmış olup, arka arkaya bir dizi romantik eserler yayımlar.

Hayatındaki en büyük değişiklik 1863 yılında Dışişleri Bakanlığına işe girmesi ile meydana gelir. Buradaki hayatı, oldukça uzun yıllar sürecek bir şekilde Asya Departmanı ve Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili olacaktır. İlk diplomatik görevi olan Girit Adasındaki konsolosluk görevi, Leontiev’i ünlü Girit Denemeleri isimli eseri de dâhil olmak üzere bir dizi Doğu öykülerini yazmasına teşvik eder. Daha sonra Leontiev, kıyasla kısa sayılabilecek 1864 ila 1873 yılları arasındaki dönem içinde İstanbul Büyükelçiliğinde, Edirne (Adrianopol), Belgrad, Tulça (Tuna’da bir şehir), Yanina (Yunanistan) ve Selanik konsolosluklarında değişik diplomatik görevlerde verimli bir çalışma gerçekleştirir.

Türkiye’nin hayatı, başkentin ve vilayetlerin pederşahilik düzeni ile tanışmış olması Leontiev’i Doğunun coşkun sevdalısı yapar. Öykü ve hikâyelerinin birçoğu ruhu ve melankolikliği bakımından ünlü Fransız yazarı Piere Lotty’nin eserlerine benzer. Diplomatik izlenimlerinde, Doğu’da orta halliğin başka hiç bir yerde olmadığı kadar eşit dağıldığını, burada “proleter sınıfın” olmadığını ve en fakir insanın bile ne olursa olsun mülk sahibi olduğunu, kendine ait evi, avlusu ve eşyalarının bulunduğunu belirtmiştir. Doğu şehirlerine yönelik, önyargıdan uzak bir insana son derece zel bir intiba bırakan şeklindeki yaklaşımı da özeldir.  

Leontiev’in sanatının temel düşüncelerinden biri de Osmanlı İmparatorluğunun Rus toplumuna benzer bir topluluk şeklinde göz önüne serildiği Türkiye ve Rusya’nın kader yakınlığıdır.

1873 yılında K. Leontiev diplomatik görevinden istifa eder ve Adalara yerleşerek kendisini tamamen sanatına adar ve kendini yazar, eleştirmen, araştırmacı ve gazeteci olarak geliştirmeye devam eder. Çevresindeki özel atmosfer, dini, politik ve sosyal konuların anlamları üzerinde serbest bir şekilde çalışmasına, bilimsel araştırma tezleri, makaleler ve edebi eserleri yazmasına olanak sağlar. O zamanlarda, ben, şehri, adaları, Türkleri, Rumları ve oradaki her şeyi seviyorum. Ne Moskova, ne Sankt Petersburg, ne de en gözde bir mevki, beni İstanbul kadar tatmin edemez. Yalnız; Heybeli Adadaki münzevi hayat süren insanların, Büyükelçi İgnatiev’in konukevinin ve dolu siyasi hayat ile edebiyat için sonsuz malzemelerin bulunduğu İstanbul’un çeşitli hayatı, sadece, işte bu karışık hayat, benim dayanılmayacak kadar zor ihtiyaçlarıma cevap verebildi diye yazmıştı. İşte bu dönemde, ana içeriği ile öncelikle İstanbul Büyükelçiliğindeki meslektaşları ve arkadaşlarını tanıştırmış olduğu Bizanslık ve Slavcılık isimli filozofik tezi ortaya çıkmıştır.  

Leontiev, çok yönlü aydınlatıcı faaliyeti sırasında L.N. Tolstoy, V.S. Soloviev ve diğer yazarlar da dâhil olmak üzere birçok önder Rus edebiyatçıları ile temas etmiştir.

K. Leontiev’in üstün kabiliyeti, bağımsız düşünme cü ve çlü karakteri kendini her şeyinde belli ediyordu. Onun, toleranslılık, mezhepler arası diyalog üzerindeki filozofik düşünceleri, ilk olarak Panslavizm’den arındırılmış şekli ile “Avrasya düşüncesini” anlayabilmeye yönelik denemeleri, birçok yönden zamanı bile geride bırakmıştır.

Şu an Kaynak Yayınevinde Türk okurlarına bu ulu Rus diplomatı, filozof ve yazarın çok yönlü istidadı ile tanışma fırsatını sunacak olan K.N. Leontiev’in Diplomatik Raporları ve Notları isimli kitabı yayına hazırlanmaktadır.