28.12.2003. RF DİB Sözcüsü A.V.Yakovenko'nun, Rusya Federasyonu’nun  2003 yılında dış politikasında meydana gelen en önemli olaylar konusunda Novosti Haber Ajansına verdiği mulakatın özeti

Soru: Rusya Federasyonu’nun dış politikasında 2003 yılında meydana gelen en önemli olayları nedir?

Cevap:

         1. Rusya olarak uluslararası arenadaki durumun ağırlaştığı şartlarda çok taraflı işbirliği, uluslararası hukukun üstünlüğü ve BM'in merkezi rolün pekiştirilmesi temelinde dünya kilit problemlerinin çözümünü destekleyen ilkeli tutumumuzun çatışmaya girmeden devam ettirilmesini sağlayabildik. Rusya'nın aktif katılımıyla ağır Irak krizinden çıkılmasına ve aynı zamanda dünya toplumunun birliğinin yeniden tesis edilmesine olanak tanıyan BM venlik Konseyi'nin 1483 ve 1511 sayılı kararları alındı.

         2. Rusya'nın inisiyatifi üzerine BM Genel Asamblesinin 58.oturumunda yeni tehditler ve meydan okumalara küresel kapsamda karşı koyma sisteminin oluşturulmasına ilişkin karar onaylandı. Rusya, uluslararası venliğe karşı ortaya çıkan yeni meydan okumalara yanıtların arayışlarına önemli katkıda bulunmaktadır. Rusya'nın doğrudan katılımıyla yasadışı silahların yayılmasını önleyen rejimin sulandırılmasının önüne geçilmesi, İran ve Kuzey Kore nükleer programlarının saydamlığı ile ilgili konulara ilişkin gerilim ortamının azaltılarak çözümünün yapıcı diyalog çerçevesine yönlendirilmesi gibi hususlar sağlanabilmiştir. Yüksek düzeydeki İran temsilcisi Moskova'dayken İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'ndan gelen talepleri yerine getirmiş olduğunu açıkladı. Böylece nükleer enerjisinin barışçıl amaçla kullanılması alanında İran ile karşılıklı yarar  üzerine kurulan işbirliğimizin devamı önündeki engeller kaldırılmıştır.

         3. Bağımsız Devlerler Topluluğu’nda bütünleşme süreçlerinin geliştirilmesine yönelik yeni adımlar atıldı. Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya ve Kazakistan'nın katılımıyla Ortak Ekonomik Alanının oluşturulması hakkındaki antlaşmanın imzalanması önemli bir aşama oldu. Kollektif venlik  Antlaşmasına üye devletlerin askeri ve siyasi bütünleşme derinleştirilmiştir. Bunun esasında Kollektif venlik Antlaşması Örtü diye uluslarararası ve bölgesel bir ört kuruldu.

         4. Rus-Ukrayna ilişkilerinde özellikle Azak Denizi ve Kerç Boğazının ortak kullanımı ve 2001 yılında Karadeniz üzerinde Tu-154 tipi Rus uçağının kazası sonucunda vefat edenlerin ailelerine tazminat ödenmesi ile ilgili çözümün bulunulması konularında önemli bir ilerleme sağlanabilmiştir.

5. BDT'nin ortakları ile varılan mutabakat üzerine Kasım sonunda gerçekleşen Rus arabuluculuk misyonu rcistan'da meydana gelen ciddi siyasi krizin barışçı yoldan çözülmesine yardımcı oldu.

         6. Rusya'nın kayda değer diplomatik başarıları arasında uluslararası arabuluculardan oluşan ‘dörtlü’ tarafından teklif edilen Yakın Doğu sorununun çözümüne ilişkin yol haritasını oybirliğiyle destekleyen BM venlik Konseyi'nin 1515 sayılı kararın alınmasıydı.

7. Rusya, İslan Konferansı Örtü'nün Zirvesine katılarak uluslararası istikrarın pekiştirilmesinin ve uygarlıkların çatışmasının önüne geçilmesi uğruna İslam ülkeleri ile diyalogun imkanlarını genişletmiştir.

8. Şanghay İşbirliği Örtü'nün tüzük organlarının faaliyetlerini düzenleyen belgelerin Moskova'da imzalanmasıyla birlikte Rusya'nın çıkarları açısından büyük önemde bulunan bu örtün örtleme süreci tamamlanmıştır. ŞİÖ böylece pratik işlerin dönemecine girmiş bulunmaktadır.

9. Sankt Peterburg ve Roma'da yapılan Rusya-AB zirvelerinde alınan kararlar, Avrupa Birliği ile olan stratejik ortaklığımızı daha kaliteli bir seviyeye çıkarılmasına yardımcı oldu. Tek ekonomik alanının oluşturulması ile ilgili ortak konsepsyon üzerinde çalışmalar devam etmiştir. Rusya'nın uluslararası topluluğa ekonomik entegrasyonunun süreci devam etmektedir. Rusya, yasadışı yoluyla elde edilen gelirlerin aklanmasına karşı mücadele ile ilgili Mali Hareketlerin Uluslararası Grubuna (FATF’e) katılmıştır. (OECD) Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örtü, Rusya'nın kredi notunu 4.seviyeye kadar yükseltmiştir.

10. Rusya ile AB arasında vize engellerinin aşamalı olarak kaldırılmasına yönelik çalışmalarda ilk sonuçlar elde edilmiştir. Özel statüdeki bazı şahıslar için karşılıklı gezilerin kolaylaştırılmış bir şekilde yapılması konusunda Almanya, Fransa ve İtalya ile bir anlaşma sağlanmıştır. Diğer Avrupa ülkeleriyle bu konularda danışmalar sürdürülmektedir.

11. Rus vatandaşlarının Litvanya üzerinden Kaliningrad bölgesine/den vizesiz olarak geçebilmeleri için mekanizmalar devreye girmiştir. Rusya ile Litvanya arasında demiryolu ile kolaylaştırılan geçiş belgesinin verilmesinin düzeni hakkında hükümetlerarası anlaşma imzalanmıştır. Kaliningrad yolcu geçişinin mekanizması etkinliğini ıspatlamış bulunmaktadır.

12. Rusya Dışişleri Bakanlığı nezdinde kurulan Federasyon Birimleri Başkanları Kurulu, Rusya'nın uluslararası stratejisinin planlanması ve gerçekleşmesine bölgelerin daha geniş katılımını ve dış ekonomik faaliyetlerinin aktifleştirilmesini sağlamıştır.

13. Rusya'nın girişimi üzerine BM Genel Asamblesinin 58. oturumu sırasında insan haklarını koruma altına alan ‘İnsan hakları ve terörizm’ adlı karar onaylandı.