2005 YILI İÇERİSİNDE RUS-TÜRK İLİŞKİLERİNDE GELİŞMELER

(17 Kasım 2005 tarihinde Rusya Federasyonu Devlet Başkanı V.V. PUTİN’in Samsun’a yapacağı iş ziyareti için basın açıklaması).

         5-6 Aralık 2004 tarihlerinde gerçekleşen Rusya Devlet Başkanı V.V. PUTİN’in Türkiye’ye resmi ziyareti, Rus – Türk siyasi diyaloguna önemli bir ivme kazandırmıştır. Bu sene V.V. Putin, Türkiye Başbakanı Recep T. Erdoğan ile 4 kez görüştü: Başbakan’ın Moskova iş ziyareti (Ocak ayı), Zafer Bayramı kutlama törenleri (Mayıs ayı), Soçi’deki ‘kravatsız’ görüşme (Temmuz ayı) ve New York’taki BM Genel Konseyi çalışmaları esnasında (Eylül ayı).

         2005 yılında Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, kendi meslektaşı Abdullah l (Eylül ayı, New York) ve Dışişleri Bakan Vekili Ali Tuygan ile (Şubat ayı) biraraya geldi. Bakanlıklar arasında gerçekleşen 10’dan fazla istişare toplantısı çerçevesinde Irak, Orta Doğu Barış Süreci, Kıbrıs, Kafkasya, terörle mücadele, yeni cağrılar ve tehditler, Avrupa venliği ile birlikte birçok konu ele alınmıştır.

         Yine bu sene Rusya’yi ziyaret edenler arasında Kültür Bakanı Atilla Koç (Mayıs ayı), Tarım ve Köyişleri Bakanı M. Eker (Haziran ayı), Kazan’daki merasimlere katılan Devlet Bakanı B. Atalay (Ağustos ayı) ve İçişleri Bakanı A. Aksu (Ekim ayı) bulunmaktadır. Hükümetlerarası Komisyonu eşbaşkanı olan Devlet Bakanı K. Tüzmen ve Enerji Bakanı H. ler, birçok kere Rusya’ya gelmişlerdir. Rusya Ekonomi ve Ticaret Bakanı G. Gref (Nisan ayı) ve  Hükümetlerarası Komisyonu eşbaşkanı olan Sanayi ve Enerji Bakanı V. Hristenko (Temmuz ayı) Türkiye’ye ziyarette bulundular.

         İki taraflı ticari ve ekonomik ilişkilerde pozitif gelişmeler yaşanmaktadır. Faktör toplamına bakıldığında Rusya, Almanya’dan sonra Türkiye ile en çok ticaret yapan ikinci ülke konumundadır. 2004 yılında Rusya ile Türkiye arasında yapılan ticaretin hacmi, 11 milyar dolara yakındır. Bu sene ikili ticari ilişkilerde ihracat işlemleri %56, ithalat ise %25 oranında artış göstermiştir. Bu gidişat, yılın sonuna kadar gerçekleşecek olan ticaret hacminin 15 milyar dolara ulaşacağı beklentisini yaratmaktadır.

         Rus ihracatının ana maddesini, önceki yıllarda olduğu gibi akaryakıt ve enerji ürünleri (%62) ile maden çelik malları (%28,1) olıuşturmaktadır. İhracatın diğer önemli ayağı – dogal gazdır. 2004 yılı içerisinde batı ve trans – Karadeniz rotasından Rusya’dan teslim edilen doğal gaz miktarı 14,5 milyar metre küp’e ulaşmıştır. 2005 yılının ilk yarısında bu rakam 9 milyar metre küp teşkil etmektedir. 2010 yılında Karadeniz üzerinden geçen Mavi Akım projesinin tüm kapasitesi ile çalışması durumunda teslim edilen doğal gaz miktarı 30 milyar m.küp’e ulaşarak, Türkiye, Almanya’dan sonra en çok Rus doğal gazı tüketen ülke olacaktır.

         Petrol ve yan ürünleri (2005 yılında TATNEFT A.Ş.’den 5 milyon ton ham petrol) ile maden çelik ürünleri (2,5 milyar dolar) sevkiyatlarında önemli artış yaşanmıştır.

         Türkiye’den yapılan resmi ithalatta makina-teçhizat ile araba (%26,9 – yaklaşık 500 milyon dolar), tekstil ile hazır giyim (%22,7 – 400 milyon dolar’dan fazla), tarım ve gıda maddeleri (%17,4 – 322 milyon dolar) ilk sıralarda yer almaktadır.

         Yatırım faaliyetlerinin hızlanması ile beraber, Türk tarafının Rusya’ya gerçekleştirdiği toplam yatırım miktarı, 2 milyar doları aşmıştır. Son yıllarda Türk inşaat müteahhit firmalarının Rusya’da gerçekleştirmiş olduğu veya yaptırmaya devam ettiği proje saysı 785’i buldu ki 13.3 milyar dolar tutacaktır. Rus yatırımcıları Türkiye’de büyük bir ölçüde yapılan özelleştirme sürecine karşı daha çok ilgi duymaya başladı. Rus yatırımlarının hacmi yakın zamana kadar 400 milyon doları aşamamıştı. Bu yılın Eylül ayında Rus ‘Alfa Group’ firması, Türkiye’de cep telefonu iletişimini sağlayan en büyük firma olan ‘Türkcell’in 3.3 milyar dolar tutarında hisse senetlerini satın almıştı.

Rusya ile Türkiye arasındaki kültür ve insani ilişkiler aktif bir şekilde gelişmektedir. 2004 yılında Türkiye’yi 1.6 milyon Rus vatandaşı ziyaret etmişti. Bu yıl bu rakamın 2 milyon kişiyi bulacağı beklenmektedir.