Rusya-Türkiye ilişkilerinin gündemindeki konular /
Rus-Türk iliİşkileri kronolojisi (ingilizce)

Mavi Akım projesi ile ilgili

Gazprom Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Yuri KOMAROV’un açıklamaları

Gazprom Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Yuri KOMAROV’un Türk basın mensupları için düzenlediği basın toplantısı 1 Temmuz 2003 tarihinde Gazprom’un Moskova’daki Genel Merkez binasında gerçekleşmiştir. Konusu, Gazprom ile Türk şirketi BOTAŞ arasında 2003 mart ayında durdurulan Mavi Akım doğalgaz sevkiyatları üzerinde devam eden görüşmelerin sonuçları idi.

Toplantıda açılış konuşması yapan Yuri Komarov, Gazprom’un Avrupa, Balkanlar ve Türkiye’ye her yıl 130 milyar m³’ten fazla gaz sevkiyatını yaptığını ve bütün bu sevkiyatların “al ya da öde” prensipleri üzerinde akdedilen kontratlar bazında gerçekleştiğini, geçen yıl içerisinde ise Gazprom’un Türkiye’ye 11,8 milyar m³ gaz sevkiyatı yaptığını hatırlattı. Komarov, ayrıca bu yıldan itibaren Türkiye’ye yapılan sevkiyatların, Mavi Akım anlaşması dahil yürürlükte olan üç ayrı kontrata göre yapıldığını, Mavi Akım anlaşmasının şartlarının da diğer kontratların şartlarına göre aynı olup, bunun gaz fiyatı için de geçerli olduğunu söyledi. Y. Komarov, “Rusya’nın doğalgaz ihracatı yaptığı 30 yıllık süre boyunca Gazprom, yurtdışındaki piyasalara yaklaşık 2,3 trilyon m³ gaz sevketmiş ve ortaklarını hiç bir zaman aldatmamıştır” diye konuştu.

          Mavi Akım projesinin tarihine gelince Y.Komarov, Türk tarafı 1990 yıllarının başında Türkiye’ye Rusya’dan gelen doğalgaz miktarının daha da artırılması konusunu sürekli olarak ve bütün seviyelerde gündeme getiriyordu.

Mavi Akım boru hattının inşa edildiği zaman Türk piyasasına gelecek doğalgaz miktarının  arttırılması ile ilgili yatırım riskleri Gazprom ve ortaklarının dışında hiç kimse üzerine almamıştır.

Mavi Akım boru hattı hem Rusya, hem Türkiye için stratejik önem arzetmektedir, çünkü bu proje ile ilk defa üçüncü ülkeler devre dışı bırakılarak en büyük doğal gazı satıcısı direk yabancı bir tüketiciye bağlanmaktadır. Avrupa pazarlarında yakıt sevkiyatı için mücadelenin kızışmaya yönelik bir eğilime girdiği bugünlerde böyle bir avantaj özel bir önem taşımaktadır.

Gazprom Mavi Akım boru hattının inşaatı ve bu hattan verilen doğal gaz miktarı ile ilgili tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş bulunmaktadır. Oysa Türk Tarafı gaz miktarının ve fiyatının inidirilmesinde ısrar etmektedir.

1 Temmuz 2003 tarihinden itibaren “ al ya da öde” şartı yürürlüğe girmektedir. Böylece bu şart, Türk Tarafınca bu yıl sonuna kadar alınacak gaz miktarının kontrattaki miktardan daha az olduğu halde kontrat gereği Botaş şirketinin bu yılın sonuna kadar 0,8 milyar metre kübün parasını ödemek zorunda kalacağı anlamına gelmektedir.

Türk Tarafıyla sürdürülen görüşmelerin ayrıntıları konusunda bilggi verirken Y.Komarov iki Tarafın da, Mavi Akım gaz hattı inşaatı ile ilgili olarak alınan stratejik kararın doğru olduğundan hiç şüphelenmediğini vurguladı. Mavi Akım vasıtasıyla sevkedilen doğal gazın Türk Tarafınca alınması konusundaki problem geçici bir mahiyet taşımaktadır.

Y.Komarov, Mavi Akım boru hattından alınan doğal gazın hacimleri ve fiaytları konusundaki görüşmelerin uzamasının temel sebeplerini açıkladı. Rus Tarafı açısından, sözkonusu sebepler, birincisi, Türkiye’de doğal gaz tüketiminin artış dinamiklerinin aşırı bir şekilde değerlendirilmesinden, ikincisi de doğal gaz dağıtımı altyapısının geliştirilmesiyle ilgili planlarının Türk Tarafınca yerine getirilmemesinden kaynaklanmaktadır.

Gazprom Yönetim Kurulu Başkanının Yardımcısı, Gazprom’un öneriler paketini hazırlayıp Türk tarafına sunduğunu açıkladı. Söz konusu paket, geçerli olan gaz sözleşmelerinin her üçünü göz önünde buludurularak beş yıl içerisinde Botaş’ın gaz alımına ilişkin taahhütlerinin azaltılması, gaz fiyatlarının tek standarda getirilip belli bir ölçüde düşürülmesini öngörmektedir. Ayrıca Gazprom, Mavi Akım boru hattı ile teslim edilen gaz karşılığında elde edilen gelirlerin bir kısmının Türk gaz sektörünün altyapısına yönelik yatırımlarda kullanılmasını önerdi.

Y.Komarov, Tarafların ortaya çıkanmış soruna yapıcı bir çözüm bularak Türkiye’nin Mavi Akım boru hattından gaz alımını yenileyeceği umudunu ifade etti.